"We don't see things as they are, we see them as we are" Anais Nin

Niko Pirosmani

ნიკო ფიროსმანი

Σκαλίζοντας συρτάρια που έχεις καιρό να ανοίξεις, ενδέχεται να βρεθείς καμιά φορά μπροστά σε εκπλήξεις. Έτσι και εγώ χθες. Ανάμεσα σε διάφορα χαρτιά βρήκα ένα χαρτονόμισμα που είχε έρθει στα χέρια μου πριν απο 3-4 χρόνια.

Το σήκωσα και το κράτησα για λίγη ώρα κοιτώντας την μορφή που απεικονίζεται στο χαρτονόμισμα, του Νικολά Πιροσμάνι, του λαϊκού ήρωα της Γεωργίας, του “εθνικού” ζωγράφου της χώρας του.

Ο Πιροσμάνι, για μένα, είναι ο Θεόφιλος (Χατζημιχαήλ) της Γεωργίας. Η εποχή που έζησαν , το είδος της ναϊφ ζωγραφικής που υπηρέτησαν όσο και η φτωχή και δύσκολη ζωή τους  έχουν εκπληκτικές ομοιότητες.

Η γιορτή - πίνακας του Νικό Πιροσβίλι

Η γιορτή - πίνακας του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ

Ο Πιροσμάνι γεννήθηκε το 1862 στο  Mirzaani της επαρχίας Καχέτι και ο Θεόφιλος το 1868 στη Βαρειά της Λέσβου . Κοινά σημεία των 2 ζωγράφων είναι ότι υπήρξαν αυτοδίδακτοι, ήταν πάντοτε πολύ φτωχοί, έκαναν άσχετες και περιστασιακές εργασίες για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην, ποτέ δεν αποτέλεσαν μέρος κανενός καλλιτεχνικού κύκλου. Περιφέρονταν από μέρος σε μέρος και ζωγράφιζαν, μεταξύ άλλων εργασιών, αντί πινακίου φακής, ήταν σε πλήρη ανυποληψία σε όποιον κοινωνικό περίγυρο και αν βρέθηκαν.

Προς το τέλος της ζωή τους μόνο άγγιξαν την αναγνώριση, αλλά ο χρόνος δεν ήταν γενναιόδωρος μαζί τους.

Ο  Θεόφιλος λίγα χρόνια πριν το θάνατό του έγινε γνωστός σε κάποιους κύκλους , εξ’ αιτίας Γιώργου Γουναρόπουλου και του Στρατή Ελευθεριάδη. Αλλά ήταν πια αργά, ο Θεόφιλος πέθανε σε ηλικία 66 ετών το 1934.

Ο Πιροσμάνι αντίθετα, πέθανε πολύ νεώτερος, στα 46, το 1918. Πέντε χρόνια πριν, το 1913,  ο Ilia Zdanevich στέλνει ενθουσιώδη κριτική στη εφημερίδα “Zakavkazskaia Rech'” και σχεδόν την ίδια εποχή η ρωσική εφημερίδα “Moskovskaia Gazeta” δημοσιεύει εντυπωσιακή κριτική για αυτόν. Δύο χρόνια πριν τον θάνατό του προσκλήθηκε στην Society of Georgian Painters .

Wedding in the Old-Time Georgia. 1916. Oil on oilcloth. State Art Museum of Georgia, Tbilisi,Georgia.

Όταν όμως, το ίδιο έτος (1916) θα ζωγραφίσει και θα παρουσιάσει τον πίνακα “Wedding in the Old-Time Georgia”, ένα μέλος της Society of Georgian Painters θα δημοσιοποιήσει μια ταπεινωτική καρικατούρα για αυτό το έργο, και έτσι θα διακόψει πρόωρα τον δρόμο της αναγνώρισης του έργου του Πιροσμάνι.

Πέθανε το 1918. Σε όλη του τη ζωή υπήρξε φτωχός, ένα πλάσμα της περίστασης, περιφερόταν από μέρος σε μέρος, ζώντας στους δρόμους και ζωγραφίζοντας.

Actress Margarita / girl with flower by Niko Pirosmani

Ελληνίδα χορεύτρια με ντέφι, του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ

Οι Γεωργιανοί μνημονεύουν και τιμούν τον Νίκο Πιροσμάνι για το πάθος που είχε για την ζωή:  του άρεσε πολύ η παρέα με τους φίλους του, η μουσική, το καλό φαγητό και το κρασί . Αντιπροσωπεύει για αυτούς τον καθημερινό, χωρίς προσχήματα, φτωχό αλλά εμπνευσμένο άνθρωπο, που η αγάπη του για τους συνανθρώπους του είναι ανιδιοτελής, καθαρή και ανεπηρέαστη από τον τρόπο ζωής του.

Και ακόμα περισσότερο, η λατρεία τους για τον Πιροσμάνι προέρχεται κυρίως από ένα καθοριστικό για τη ζωή του και την υπόσταση του συμβάν: αγάπησε παράφορα μια γαλλίδα αρτίστα, την ηθοποιό Μαργαρίτα. Ο έρωτάς του δεν βρήκε ποτέ ανταπόκριση, όμως για αυτόν υπήρξε το τελευταίο σύνορο προς την γνώση: σύμφωνα με την παράδοση πούλησε το σπίτι του και με τα χρήματα αυτά  έστειλε έξω από το σπίτι της Μαργαρίτας άμαξες γεμάτες λουλούδια, μένοντας την ίδια στιγμή, με αυτό τον τρόπο,  χωρίς χρήματα και άστεγος.

Η ζωή του Νίκο Πιροσμάνι αποτελεί μια διαρκή πράξη ελευθερίας. Ελευθερίας με οποιοδήποτε τίμημα

Giraffe. Oil on oilcloth. State Art Museum of Georgia, Tbilisi, Georgia.

One response

  1. Πολύ καλή δημοσίευση! Thanks for sharing ;)

    August 22, 2009 at 15:29

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s