"We don't see things as they are, we see them as we are" Anais Nin

Θανάσης Δρούγος: απ’τον “Ψυχρό Πόλεμο” στην “Ψυχρή Ειρήνη”

Συνέντευξη στο Μάνο Στεφανάκη
Πηγή: Αρμονία Radio 103.2 FM

Ο Δρ. Αθανάσιος Δρούγος είναι γνωστός σε όλους μας από τις τηλεοπτικές του εμφανίσεις και όχι μόνο. Με την ιδιότητα του Στρατιωτικού Αναλυτή – Διεθνολόγου επιστρατεύεται κατά καιρούς από τα Μ.Μ.Ε., ως ειδικός σε θέματα παγκόσμιας Ασφάλειας, προκειμένου να αναλύσει τόσο διεθνή δεδομένα όσο και την στρατηγική σημασία των, κατά καιρούς, εθνικών μας επιλογών σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Αναφερόμενος στο Σκοπιανό θεωρεί ότι έγιναν κρίσιμα λάθη από ελληνικής πλευράς και υποστηρίζει ότι το θέμα θα έπρεπε να έχει λυθεί οριστικά κατά την περίοδο 1992-94.
Θεωρεί ότι το Βέτο της χώρας μας στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ήταν έσχατη λύση επισημαίνει, ωστόσο, ότι η επιλογή σύνθετης ονομασίας θα πρέπει οπωσδήποτε να συνοδευτεί και από βαθιές αλλαγές σε εσωτερικά και συνταγματικά ζητήματα στα Σκόπια.
Ο κ. Δρούγος μιλά για τον «πόλεμο» ΗΠΑ – Ρωσίας, για τον έλεγχο της Βαλκανικής και τονίζει ότι θα πρέπει να ενισχυθεί ο διπλωματικός μας ρόλος στην περιοχή με αναγνώριση, στο άμεσο μέλλον, και του Κοσσόβου ως ανεξάρτητου κράτους.
Μιλά ακόμη για το θέμα της στροφής προς τη Μόσχα, για τους αγωγούς αερίου, αλλά και για τον ενεργειακό και πολιτικό χάρτη της περιοχής την προσεχή δεκαετία, επισημαίνοντας ότι ζούμε στην περίοδο της «Ψυχρής Ειρήνης».

Αναλυτικά η συνέντευξη του κ. Δρούγου έχει ως εξής:

Το τελευταίο διάστημα το Σκοπιανό είναι και πάλι στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Κάνοντας μια ανασκόπηση στους χειρισμούς των τελευταίων, όχι χρόνων αλλά δεκαετιών, πότε και που εντοπίζετε τα κυριότερα λάθη στον χειρισμό του ζητήματος από την χώρα μας;
Το Σκοπιανό θα έπρεπε να είχε επιλυθεί την περίοδο 1992-1994. Δεν αξιολογήσαμε σωστά την τότε εξελισσόμενη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας των διαδόχων του Τίτο, ενώ έπρεπε με προληπτική διπλωματία να περιορίσουμε τον Γκλιγκορωφικό ψευδο-Μακεδονισμό. Οι απαράδεκτες επαφές μας με τους Μιλόσεβιτς – Κάραζιτς – Μλάτιτς, μας δημιούργησαν προβλήματα στις σχέσεις μας με τις Η.Π.Α. και την Ευρώπη. Επίσης, δεν χρησιμοποιήθηκαν με θετική προοπτική τα «κανάλια» της στρατιωτικής διπλωματίας, ενώ το ίδιο συνέβη και το 2001 στον 8μηνο εμφύλιο πόλεμο των Σλάβων με τους Αλβανόφωνους του Τέτοβο.
Τα κυριότερα λάθη μας τα εντοπίζω ως εξής:
• Προβληματική και επικίνδυνα συναισθηματική, κατά καιρούς, διπλωματική μας δραστηριότητα.
• Μη-διείσδυση (πολύπλευρη) στον χώρο της FYROM.
• Μη-«εκμετάλλευση» Νατοϊκών και άλλων στρατιωτικο-διπλωματικών παρουσιών στη FYROM.
• Αποστάσεις και ψυχρότητα απέναντι στο Αλβανόφωνο στοιχείο της FYROM.
• Απαράδεκτη υποβάθμιση του ρόλου των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και φιλο-Σκοπιανών παραγόντων στο εξωτερικό.
• Όχι εμπεριστατωμένη πολιτιστική παρουσία (διαχρονικά) στις μητροπόλεις του εξωτερικού, (π.χ. μη-χρηματοδότηση Πανεπιστημιακών εδρών – συμποσίων κ.ά.).
• Κάκιστες ψυχολογικές επιχειρήσεις απέναντι στη FYROM.
• Μη-ευέλικτη «εκμετάλλευση» του Διαδικτύου επί 10 χρόνια για «να στέλνουμε τις θέσεις μας».
• Τέλος, δεν υπάρχει σταθερή, υπολογίσιμη, τεχνοκρατικά εμπεδωμένη εθνική γραμμή, σχεδόν σε όλα τα εθνικά θέματα, άρα και στο Σκοπιανό.

Πώς κρίνετε την στάση που κράτησε η Κυβέρνηση στην πρόσφατη Σύνοδο του ΝΑΤΟ; Θεωρείτε ότι μέσα από τις εργασίες της Συνόδου προέκυψαν στοιχεία για την διαμόρφωση νέων συμμαχιών στα πλαίσια του Οργανισμού;
Το βέτο ήταν η έσχατη επιλογή. Σε «οικογένειες» τύπου ΝΑΤΟ τα οποιαδήποτε «βέτο» ενεργούν προς πολλές κατευθύνσεις. Ήταν η πρώτη φορά σε επίπεδο ΝΑΤΟ που κάποια χώρα απέκλεισε άλλη χώρα, η οποία πληροί τα κριτήρια εισόδου στο ΝΑΤΟ. Οι Σκοπιανοί έχουν την υποστήριξη αρκετών κρατών που τους βλέπουν πιο πολύ ως «Δαυίδ», απέναντι στη χώρα μας. Για την Αθήνα, εκεί που φθάσαμε, δεν υπήρχε άλλη εναλλακτική επιλογή. Είναι άγνωστο μέχρι πότε θα συνεχισθεί αυτή η στάση μας στο ΝΑΤΟ και προσεχώς στην Ε.Ε. Οι Η.Π.Α. βλέπουν τα νότια Βαλκάνια σε πλαίσιο Αδριατικής – Μαύρης Θάλασσας και ευνοούν πολλά μικρά και ελεγχόμενα κράτη στη ΝΑΤΟ.
Πάντως, διαχρονικά και σε άλλα θέματα, όπως η αποχώρηση της χώρας το 1974 από το Στρατιωτικό Σκέλος του ΝΑΤΟ, καθώς και η περίπτωση κάποιων πολιτικάντικων «υποσημειώσεων» επί Α. Παπανδρέου στα τελικά ανακοινωθέντα του ΝΑΤΟ μας έβλαψαν στο Αιγαίο, καθώς και στο ότι δεν μετράμε σε πολλές Νατοϊκές επιλογές. Ας ελπίσουμε ότι το βέτο για τη FYROM δεν θα μας βλάψει στο μέλλον.
Πάντως, στα θετικά ήταν η συναίνεση του Ελληνικού λαού, η σύγκλιση (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) των πολιτικών κομμάτων, καθώς και το ότι ορισμένες χώρες για δικά τους συμφέροντα, (π.χ. Γαλλία, που ενδιαφέρεται να πουλήσει όπλα στην Ελλάδα) και 2-3 άλλες (Ισπανία), έλαβαν υπέρ μας θέσεις. Όμως, δεν θεωρώ ότι δημιουργείται νέα πολιτική γεωγραφία στο ΝΑΤΟ λόγω του Σκοπιανού. Οι γείτονές μας υποστηρίζουν ότι πρέπει να γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά είναι αναγκαίο να προβούν σε σημαντικές υποχωρήσεις και αλλαγές (Σύνταγμα, χάρτες, αλυτρωτισμός, Διαδίκτυο κ.ά.).

Η επιλογή μιας σύνθετης ονομασίας η οποία όμως δεν θα συνοδεύεται από την δέσμευση και για συνταγματική κατοχύρωσή της από την FYROM θα ανοίξει ένα νέο διπλωματικό κυνήγι μαγισσών. Πώς κατά την γνώμη σας μπορεί να αποφευχθεί κάτι τέτοιο;
Όσο ποτέ άλλοτε, η οποιαδήποτε αποδοχή σύνθετης ονομασίας πρέπει να συνοδεύεται και από «βαθιές» αλλαγές σε εσωτερικά και συνταγματικά ζητήματα. Αν δεν τροποποιηθούν κάποιες ανυπόστατες αλυτρωτικές θέσεις στο Σύνταγμα της FYROM, το όνομα δεν θα επιλύσει το σύνολο των ζητημάτων. Τα σχολικά βιβλία, οι αναφορές στην ASNOM και στο Ίλιντεν του 1903, οι «Μακεδόνες του Αιγαίου», η χρηματοδότηση «Μακεδονικών εδρών» είναι ουσιώδη θέματα και προκαλούν τον Ελληνισμό.
Όπως και να έχουν τα πράγματα, ας είμαστε ρεαλιστές. Είναι πολύ λίγες οι χώρες στον Ο.Η.Ε. που θα αλλάξουν τη στάση τους πάνω στο πώς θα αναφέρονται στα Σκόπια. Και το «ΝΕΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» είναι προβληματικό. Έχουμε να κάνουμε με τα «παιδιά του Γκλιγκόροφ» και τη χειρότερη ομάδα πολιτικών της FYROM. Πάντως, οι Η.Π.Α. δεν φαίνεται να «παρακολούθησαν» την Ελλάδα στα περί «βέτο» και αιφνιδιάστηκαν, ενώ στο ότι έχουν αυξηθεί υπέρμετρα στον παγκόσμιο χάρτη οι σύμμαχοι των Η.Π.Α., αυτό θα μας δημιουργεί προβλήματα. Μήπως δεν έχουμε αναλύσει σε βάθος τι ακριβώς θέλουν οι Η.Π.Α. στα Βαλκάνια; Εδώ, και από τις δύο πλευρές χρειάζεται καλύτερη PUBLIC DIPLOMACY.

Το ότι η Ελλάδα βρίσκεται γεωγραφικά σε μια περιοχή ιδιαίτερα ευαίσθητη είναι καθοριστικής σημασίας και για την πολιτική που ασκούν απέναντί της τόσο οι γείτονες όσο και η Αμερική και Ρωσία. Πιστεύετε ότι γεωστρατηγικά έχουμε κάποια πλεονεκτήματα τα οποία δεν έχουμε εκμεταλλευτεί για την ενδυνάμωση της θέσης μας στην διεθνή σκακιέρα και ποια είναι αυτά;
Μ
πορεί η νότια Βαλκανική να μην έχει τη στρατηγική αξία της Μ. Ανατολής ή της Κεντρικής Ασίας, όμως παίζονται πολλά συμφέροντα στην περιοχή μας. Οι Η.Π.Α. δεν θέλουν τη Μόσχα να κινείται σε αυτή την περιοχή και θεωρούν τις πλείστες χώρες, από τον Δούναβη μέχρι την Ανατ. Μεσόγειο, ως συμμάχους τους. Υπάρχουν πολλές και νέες βάσεις στα Βαλκάνια, από την Αδριατική μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Υπάρχει και η Σερβία, που είναι άγνωστο προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια. Οι Η.Π.Α. επιδιώκουν όλες οι βάσεις να εξυπηρετούν τα νέα δόγματα επιχειρήσεών τους, για ανάσχεση των Ρώσων αλλά και της διείσδυσης της Ισλαμικής τρομοκρατίας.
Η Ρωσία προσπαθεί να προκαλέσει ρήγματα στις σχέσεις Η.Π.Α. – Ευρώπης, να επιφέρει για διάφορα κράτη καθεστώς «ενεργειακής αιχμαλωσίας», ενώ η Ευρώπη παρακολουθεί και κυρίως προσπαθεί να ενεργοποιηθεί στο Κόσοβο. Με η χωρίς Πούτιν, η περιοχή θα έχει εντάσεις στο μέλλον, ενώ υπάρχουν ανοικτά θέματα, όπως το Σκοπιανό, το Κοσοβαρικό, ο «επιθετικός» Αλβανικός παράγοντας (δημογραφικά) κ.ά.
Από γεωστρατηγικής πλευράς, έχουμε αρκετά πλεονεκτήματα, στα οποία πρέπει να επενδύσουμε, όπως:
• Το ότι στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. έχουμε παρουσία και ιστορία.
• Το ότι (στα όρια του εφικτού) συμμετέχουμε (έστω και οριακά) σε διεθνείς αποστολές.
• Ότι οικονομικά είμαστε ισχυρότεροι όλων των γειτόνων.
• Ότι μπορούμε να αναπτύξουμε ακόμα πιο πολύ τη στρατιωτική μας διπλωματία.
Πάντως η Αθήνα, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, θα πρέπει να στηρίξει τον Ευρωπαϊκό προσανατολισμό του Βελιγραδίου, καθώς και μέχρι τα τέλη του 2008 να αναγνωρίσει το Κόσοβο ως ανεξάρτητο κράτος. Το ποτάμι της ιστορίας δεν γυρίζει πίσω.

Αποτελεί στρατηγική επιλογή αυτής της Κυβέρνησης η προσέγγιση με την Ρωσία και η σύσφιξη των σχέσεων των δύο χωρών σε πολλά επίπεδα. Αυτή η προσέγγιση λειτουργεί ως αντίβαρο στην δυσαρέσκεια που έχουμε για την στάση των Η.Π.Α. στα εθνικά μας θέματα ή θα πρέπει να ιδωθεί ανεξάρτητα από αυτό; Επίσης θα ήθελα να ρωτήσω εάν συμφωνείτε με αυτή την επιλογή;
Δεν συμφωνώ με την επιλογή προς τη Μόσχα. Είναι επικίνδυνη και δεν αποκλείεται να υπάρξουν σοβαρά προβλήματα. Το θέμα των αγωγών μπορεί να ενεργήσει αρνητικά στο Σκοπιανό. Η χώρα μας δεν πρέπει να εφοδιάζεται από μία μόνο πηγή. Η Μόσχα στο μέλλον ενδέχεται μέσω των αγωγών να «εκβιάζει» την Αθήνα. Είναι πάρα πολύ ρευστές οι διεθνείς σχέσεις μετά την 9/11. Οι φυσικοί σύμμαχοι της Ελλάδας είναι οι Ευρωπαίοι και οι Η.Π.Α., και μέσα στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να δίνουμε τις «μάχες» μας.
Εκτιμώ ότι θα έχουμε σαρωτικές αλλαγές και νέες «ισορροπίες» ή ετεροβαρείς ενέργειες μέσα στα επόμενα χρόνια. Δεν έχουμε ακόμα δει τον τελικό χάρτη της Ν.Α. Ευρώπης σε όλους τους τομείς. Άρα, η κυβέρνηση έχει ήδη κάνει τις επιλογές της προς τη Μόσχα (ενεργειακά, και ως ένα βαθμό, πολιτικο-στρατιωτικά σε κάποιους εξοπλισμούς). Δεν νομίζω ότι είναι λόγω δυσαρέσκειας απέναντι στις Η.Π.Α. (Κύπρος FYROM). Ίσως ικανοποιεί το κοινό αίσθημα που είναι αρνητικό για τις Η.Π.Α. Όμως, στην πολιτική απαιτείται ψυχρή αντιμετώπιση των πραγμάτων. Η αγορά Ρωσικών συστημάτων δεν ευνοεί την Ελλάδα. Δείτε τι έχει πάθει ο Αραβικός κόσμος από τα Ρωσικά όπλα. Έχουμε προβλήματα εφοδιασμού – γραμμής – μεταφραστικά – προβληματικά ανταλλακτικά και σε κάποια φάση όλα αυτά θα χρησιμοποιηθούν εκβιαστικά για τη χώρα μας. Θέλει προσοχή. Μπορεί να έχει εκλείψει η Σοβιετική αρκούδα, αλλά η νέα Ρωσική «ακονίζει τα νύχια της». Δεν έχουμε ψυχρό πόλεμο, αλλά ΨΥΧΡΗ ΕΙΡΗΝΗ και η κατάσταση είναι ανεξέλεγκτη. Η χώρα μας θα έπρεπε να είχε προχωρήσει σε υψηλότατου επιπέδου διμερείς συμφωνίες με συγκεκριμένα κράτη της Ε.Ε. και τις Η.Π.Α., ενώ παράλληλα να έχουμε πιο δυναμική συμμετοχή σε πολυεθνικές αποστολές (Αφγανιστάν – Νταρφούρ κ.α.).

Οι Αμερικανοί τώρα απειλούν ότι εάν κάνουμε πρώτα τον αγωγό South Stream θα ακυρώσουν τον TGI. Η ξεκάθαρη αυτή απειλή που εκτοξεύθηκε από επίσημα χείλη της ΟΥάσινγκτον πόσο μπορεί να επηρεάσει τον σχεδιασμό της χώρας μας να γίνει ένας σημαντικός ενεργειακός κόμβος;
Πρώτα απ’ όλα, να δούμε αν θα γίνουν όλοι οι αγωγοί, πότε θα γίνουν και ποιες μελέτες θα υλοποιηθούν. Θα έχουμε σημαντικές εξελίξεις μέσα στην περίοδο 2008-2014. Καλό είναι να υπάρξουν πολλοί αγωγοί και να αποφευχθεί «η τροφοδοσία μας από μία μόνο πηγή στο φυσικό αέριο». Είναι σημαντικό να δούμε το θέμα των αγωγών σε σχέση με το Κοσοβαρικό, το Σκοπιανό, τα TERMINALS των αγωγών, το ρόλο του ΝΑΤΟ στην ενεργειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα στη Μαύρη Θάλασσα, τις βάσεις των Η.Π.Α. σε 6 χώρες της περιοχής, το μέλλον της Σερβίας, κ.ά. Η χώρα μας θεωρητικά (και είναι σωστό), εμφανίζεται ως υπολογίσιμος ενεργειακός κόμβος. Απομένει να δούμε αν θα υλοποιηθούν τα συμφωνηθέντα και δεν μείνουν ευχολόγια.
Πάντως, μην αποκλείετε, λόγω των διαφορετικών εκτιμήσεων επί των αγωγών, να ενδυναμωθούν κάποιες τοπικές εντάσεις και να κάνουν την εμφάνισή τους «νέας φύσης» ασύμμετρες απειλές. Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να προωθηθεί σημαντικά η θέση της Ελλάδας μέσα στον Ευρωπαϊκό και Ευρωατλαντικό στρατηγικό σχεδιασμό, στον οποίο έχουν ενταχθεί η ενεργειακή ασφάλεια και η αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών.

Στη Γαλλία ο Πρόεδρος της χώρας έχει επιδοθεί σε ένα επικοινωνιακό μαραθώνιο για να κερδίσει τις εντυπώσεις ενώ στην γειτονική Ιταλία η επανεκλογή του Μπερλουσκόνι αποδεικνύει ότι το πολιτικό κριτήριο έχει πια ηττηθεί από την δύναμη της επικοινωνίας και των Μ.Μ.Ε. Όλα αυτά σηματοδοτούν μια κρίση στο πολιτικό σκηνικό; Πόσο κοντά ή μακριά είμαστε εμείς σε μια τέτοια κρίση;
Ένα χρόνο μετά την καθαρή νίκη Σαρκοζί στη Γαλλία, έχω ακούσει πολλές προτάσεις από τα χείλη του για τη Βόρεια Αφρική, βάση στα Εμιράτα, πυρηνικές συμφωνίες με 8 Αραβικές χώρες, επαφές με Ινδία – Ρωσία και άλλες χώρες, κρίση στη σχέση με την Κίνα, σύσταση Μεσογειακής Κοινότητας, πιθανή επιστροφή στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, νέες ιδέες για την Ευρωάμυνα κ.ά. Να δούμε –πέραν των επικοινωνιακών τρικ- τι θα συμβεί με όλα αυτά και κατά πόσο θα υλοποιηθούν. Ο Σαρκοζί αντιμετωπίζει σοβαρά εσωτερικά προβλήματα και επιδίδεται σε επικοινωνιακή διπλωματία.
Στη γειτονική Ιταλία είναι πρωτοφανές αυτό που συμβαίνει. Η Αριστερά χωλαίνει, και κατά τη γνώμη μου, ο Πρόντι με την απραξία, αστοχία και αδυναμία του, είναι υπεύθυνος για την επαναφορά του Μπερλουσκονισμού που γελοιοποιεί την πολιτική και απλά εξάγει «ιδιότυπες τάσεις» επικοινωνιακού παροξυσμού. Στην Ιταλία και στη Γαλλία, αντί να παράγεται πολιτική, τελικά παράγεται προσωποπαγής ή απαρχαιωμένη εξάρτηση από τα ΜΜΕ, που έχουν ενισχύσει σημαντικά το ρόλο τους.
Αναφορικά και με την Ισπανία, βλέπουμε ο «σοσιαλιστής» Θατατέρο να εμφανίζεται ως ο πιο φανατικός υποστηρικτής των γυναικών στην πολιτική, στα πλαίσια των ΜΜΕ. Εφόσον δεν υπάρχουν υψηλού επιπέδου πολιτικοί να παράγουν σκέψη, θα έχουμε τέτοιες περιπτώσεις, και δεν αποκλείω και τα χειρότερα.
Όσον αφορά την Ελλάδα, εκτιμώ ότι σταδιακά βαίνουμε προς αυτή την κατεύθυνση.
• Δεν παράγεται πολιτική σκέψη.
• Δεν παράγονται εναλλακτικές ιδέες.
• Γίνονται όλα προς τέρψιν του κοινού.
• Δεν έχουμε αντιληφθεί προς τα πού βαίνουν τα πράγματα. Οι προκλήσεις και οι δυσκολίες θα είναι τεράστιες στο μέλλον. Χρειάζονται νέα μυαλά και τεχνοκρατικού πλαισίου σκέψεις.

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Δρ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ε. ΔΡΟΥΓΟΥ

Ο Αθανάσιος Δρούγος είναι διεθνολόγος, στρατιωτικός αναλυτής και ειδικός στα θέματα στρατηγικής και διεθνούς ασφάλειας, με σπουδές στη χώρα μας, στις Η.Π.Α., στο Ισραήλ και στην Ολλανδία (BA – MASTER OF ARTS – PhD / Διδακτορικό).

Είναι συγγραφέας πολλών άρθρων και μελετών στην Ελληνική, Αγγλική και Ολλανδική, καθώς και επί 14 χρόνια σχολιαστής – αναλυτής των διεθνών διπλωματικών και στρατιωτικών γεγονότων και εξελίξεων στα πλείστα ΜΜΕ (έντυπο και ηλεκτρονικό χώρο). Έχει κατά καιρούς συνεργασθεί με τις εφημερίδες «Ελευθεροτυπία, «Βραδινή», «Απογευματινή», «Ακρόπολις», και τα τελευταία χρόνια με την “PRESS TIME”. Είναι ο συντάκτης πέντε ειδικών / επιπρόσθετων εκδόσεων του Περιοδικού «ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ» του ΓΕΣ. Έχει ταξιδέψει για ερευνητικούς και άλλους λόγους, τα τελευταία 15 χρόνια σε 55 χώρες, σε όλες τις ηπείρους, όπου παρουσίασε αναλύσεις, εργασίες και μελέτες.

Έχει δώσει διαλέξεις σε όλα τα Γενικά Επιτελεία και σχηματισμούς από Ταξιαρχία και πάνω, καθώς και σε όλες τις μάχιμες μονάδες της Πολεμικής μας Αεροπορίας. Συμμετείχε και συμμετέχει στα πλείστα συμπόσια των Γενικών Επιτελείων, καθώς και σε διημερίδες-ημερίδες των Σχολών Επιτελών των Ε.Δ. Διαλέκτης στη ΣΕΘΑ, στην Ανωτάτη Διακλαδική Σχολή Πολέμου (ΑΔΙΣΠΟ), στις ΣΔΙΕΠ και των τριών κλάδων, στο Πολυεθνικό Κέντρο για αποστολές υποστήριξης της Ειρήνης (Κιλκίς), στη Σχολή Στρατολογικού, στη Σχολή Πληροφοριών του ΓΕΕΘΑ, καθώς και στη Σχολή Εθνικής Ασφαλείας. Διαλέκτης, μεταξύ άλλων, στα πλείστα Αμερικανικά στρατιωτικά Κολέγια, στο Νατοϊκό Σχολείο του SHAPE, στο Κέντρο MARSHALL, στο Κέντρο RACVIAC της Κροατίας, στη Σχολή Άμυνας του ΝΑΤΟ, στη Σχολή / Κολέγιο Εθνικής Άμυνας της Ρουμανίας, καθώς και στο Κέντρο για την Άμυνα και Αντιμετώπιση κατά της Τρομοκρατίας στην Τουρκία. Έχει δώσει διαλέξεις σε Γενικά Επιτελεία Ενόπλων Δυνάμεων 11 χωρών.

Ασχολείται επί χρόνια με την AL QAEDA, τα Βαλκάνια, το μέλλον του ΝΑΤΟ, την Ευρωπαϊκή Άμυνα, το Αφγανιστάν, το Ιράκ, το Ιράν, τη Μ. Ανατολή, την Αφρική, τους προληπτικούς πολέμους, τα Όπλα Μαζικής Καταστροφής, την κυβερνοτρομοκρατία κ.ά.

Ομιλεί Αγγλικά, Γαλλικά, Ολλανδικά και Εβραϊκά, ενώ στα Γενικά Επιτελεία, τα τελευταία χρόνια παρουσίασε τα LESSONS LEARNED από τους πολέμους του Ιράκ, του Κοσόβου και του Αφγανιστάν. Ιδιαίτερο είναι το ενδιαφέρον για το μέλλον του Κοσόβου, τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, καθώς και τις εξελίξεις στο Θιβέτ και στο Νταρφούρ. Βάσει διεθνούς συμβολαίου συμμετέχει από το 2004 στην εκπαίδευση Ιρακινών και Αφγανών αξιωματούχων σε κράτη της Δυτ. Ευρώπης (Γερμανία, Νορβηγία).

Από τον Σεπτέμβριο του 2007 είναι ο Εκδότης – Διευθυντής του μηνιαίου περιοδικού «ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ», ενώ οι πρόσφατες πολυσέλιδες μελέτες του, είναι:
• Το Ιρανικό πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα.
• Το μέλλον της τρομοκρατίας προς το 2025.
• Η ανεξαρτησία του Κοσόβου και οι ευρύτερες επιπτώσεις.
• Οι σχέσεις ΝΑΤΟ – Ρωσίας.
• Ασύμμετρες απειλές στον 21ο αιώνα.
• Κυβερνοτρομοκρατία – Κυβερνοέγκλημα.
• Ασφάλεια στην Αφρική.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s