"We don't see things as they are, we see them as we are" Anais Nin

Ο αμφισβητίας του σώματος – Ο αιρετικός κ. Αρκαδίου

ΑΛΚΗΣ ΓΑΛΔΑΔΑΣ | Κυριακή 3 Νοεμβρίου 1996- TO BHMA

O αιρετικός Stelarc

Ο εξ Αυστραλίας Stelarc ή Στέλιος Αρκαδίου, όπως τον αναφέρει το διαβατήριό του, έχει αποκτήσει παγκόσμια φήμη. Γυρίζει όλη τη Γη και θυμίζει στους ανθρώπους ότι σώμα δεν είναι πια μόνο μερικά κιλά κρέας που μετακινούνται επάνω σε έναν κοκάλινο σκελετό

Οι παραστάσεις του Stelarc είναι πάντα μια πρόκληση. Πρώτα προς το ίδιο του το σώμα και μετά προς τους θεατές, που παίρνουν μια γεύση πώς θα είναι όταν με τη βοήθεια της τεχνολογίας αποφασίσουμε να επεκτείνουμε τα όρια του σώματός μας. Κάνοντας χρήση καινούργιων μηχανημάτων, στέρεα συνδεδεμένων πια σε αυτό, το εξοπλίζει με επιπλέον χέρια, με ακτίνες, με βιντεο-δυνατότητες, σπάζοντας τα όρια που βάζουν το δέρμα, τα κόκαλα, το κρέας και ο πόνος αυτού που ώς τώρα ονομάζαμε σώμα.

Πριν από 20 χρόνια ήταν που άρχισε να κάνει τους φιλότεχνους να τον προσέχουν αλλά και να ανατριχιάζουν καθώς εμφανιζόταν σε διάφορες αίθουσες τέχνης ή στην ύπαιθρο ως ένας ακόμη εκπρόσωπος της λεγομένης body art, όπου οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν το ίδιο τους το σώμα σαν πινέλο αλλά και σαν καβαλέτο ζωγραφικής ή σαν εκμαγείο για τη δημιουργία ανθρώπινων γλυπτών ­ βάφοντας, τρυπώντας, ακρωτηριάζοντας, πελεκώντας, ακόμη και πυροβολώντας τον εαυτό τους. Κόντρα φυσικά στη φετιχιστική λατρεία για τα αντικείμενα τέχνης, που έφθασαν να πληρώνονται όσο όσο αφού τα έργα που φτιάχνει ο μυημένος στη Σωματική Τέχνη καλλιτέχνης χρησιμοποιώντας τον εαυτό του δεν μπορούν να εξαργυρωθούν μόνιμα και να μείνουν στη συλλογή του.

Για πολλούς είναι αξέχαστες οι εμφανίσεις του Stelarc κρεμασμένου από ανοξείδωτα τσιγκέλια με αντίβαρο κάποιες τεράστιες πέτρες, να αιωρείται στο ταβάνι, στην ύπαιθρο πάνω από τον ωκεανό ή 60 μέτρα πάνω από το Βασιλικό Θέατρο της Κοπεγχάγης! Οι ανησυχίες του όμως και η περιέργειά του δεν τον άφησαν να μείνει σε εκείνες τις «πρωτόγονες» εμφανίσεις. Το συμβατικό ανθρώπινο σώμα άρχισε να φαντάζει σαν ένα από τα τμήματα μιας ρουκέτας που εκτοξεύθηκε αλλά ήλθε η ώρα να τα αποβάλει ένα ένα για να μείνει στο τέλος με το πιο τέλεια οργανωμένο τεχνολογικά κομμάτι. Γιατί η τεχνολογία είναι που τελικά τον κέρδισε.

Απέρριψε κάθε μυστικιστική ερμηνεία σχετικά με τις εμφανίσεις του και άρχισε να δουλεύει στο Βασιλικό Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μελβούρνης τεχνικές απομίμησης διαφόρων λειτουργιών. Εφθασε να πειραματίζεται με συσκευές που δημιουργούν μια αίσθηση πλασματικής πραγματικότητας δεκαετίες προτού η Virtual Reality αναγορευθεί υπέρτατο τεχνολογικό επίτευγμα και χειρίζεται τεχνητά μέλη σε σημείο ώστε να μπορεί να γράφει με τρία χέρια ταυτοχρόνως.

Ο αμφισβητίας του σώματος.

Πνευματικό παιδί του διάσημου καναδού επικοινωνιολόγου Μάρσαλ Μακ Λιούαν, υλοποιεί τη γνωστή φράση του: «Ο άνθρωπος άρχισε να φοράει το μυαλό του έξω από το κρανίο του και τα νεύρα του έξω από το δέρμα. Η νέα τεχνολογία γεννάει τον καινούργιο άνθρωπο». Ξεκινώντας από εκεί χτίζεται μια νέα φιλοσοφία για το σώμα.

Σε ένα κείμενο του Stelarc εδώ και πέντε χρόνια υπάρχει μια ωμή απόρριψη του σώματος όπως είναι σήμερα καθώς προσπαθεί να ανταποκριθεί στον πληροφοριακό κατακλυσμό. Καιρός να αμφιβάλλουμε για το αν ένα δίποδο αναπνέον σώμα με δύο μάτια και 1.400 κυβικά εκατοστά εγκέφαλο συνιστά έναν επαρκή βιολογικό σχηματισμό ­ αφού, όπως φαίνεται, δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα με την ποσότητα, την ποιότητα, την πολυπλοκότητα των πληροφοριών που συσσωρεύει.

Η πιο μεγάλη πίεση στον πλανήτη μας σήμερα δεν προέρχεται από την έλξη της βαρύτητας αλλά από την ώθηση των πληροφοριών. Η βαρύτητα διαμόρφωσε το σώμα ως προς το σχήμα ή την κατασκευή συγκρατώντας το στον πλανήτη. Η συσσώρευση των πληροφοριών ωθεί το σώμα πέρα από τον εαυτό του και τη διαμορφωμένη βιόσφαιρα όπου ζει. Η συσσώρευση των πληροφοριών διαμορφώνει το σχήμα και τη λειτουργία του σώματος, που εξελίσσεται πλέον αυτοελεγχόμενο. Το σήμα που επίμονα εκπέμπει ο Stelarc είναι: Το σώμα ξεπεράστηκε, τουλάχιστον στη σημερινή μορφή του. Η φυσική εξέλιξη σταματάει όταν η τεχνολογία εισβάλλει στο σώμα. Αθεος εκ πεποιθήσεως, διακηρύσσει ότι δεν έχει πλέον νόημα να βλέπουμε το σώμα ως θέση όπου είναι εναποτεθειμένη η ψυχή ή ως πηγή κοινωνικότητας, αλλά να το αντιμετωπίζουμε ως κατασκευή. Να γίνονται σε αυτήν μετρήσεις και μετατροπές. Το σώμα όχι ως υποκείμενο αλλά ως αντικείμενο. Οχι ως αντικείμενο επιθυμίας αλλά ως αντικείμενο προς σχεδίαση. Είναι μάλλον ο πιο θερμός συνήγορος της κατεδάφισης του σώματος. Η υγρασία, η μαλθακότητα, η πολυπλοκότητα δεν μπορούν να διατηρηθούν για πολύ. Το σώμα να στεγνώσει, να αφαιρεθούν πολλά από τα όργανα που περιέχει και να καλυφθεί με συνθετικό δέρμα ικανό να μετατρέπει το φως σε θρεπτικές ουσίες και να απορροφά όλο το απαραίτητο οξυγόνο για τη διατήρηση της ζωής.

Πάμε δηλαδή για ένα σώμα άδειο πλέον από τα τωρινά του εντόσθια και παραγεμισμένο με κυκλώματα εύκολης αντικατάστασης. Με μυϊκό σύστημα που θα το κρατούν σε λειτουργία μπαταρίες, με ένα δάσος από κεραίες φορητές να δίνουν ή να λαμβάνουν μηνύματα, ενισχύοντας την ακοή και την όραση. Με πλακέτες μικροκυκλωμάτων στον εγκέφαλο, με φιλοδοξίες για επιδόσεις υπερυπολογιστή. Το ρομπότ έρχεται πλέον τόσο κοντά στην καινούργια αυτή σωματική ύπαρξη ώστε τα όρια ξαφνικά καταρρέουν και το ζευγάρι άνθρωπος – μηχανικό σύστημα γίνεται μία λειτουργική μονάδα.

Τα σημερινά ανταλλακτικά

Απεχθής και φαντασιόπληκτος; Ασεβής και βέβηλος; Ασχημος και κομπλεξικός; Ο τολμών νικά ­ στο τέλος τέλος όμως πια τις προκαταλήψεις, αφού φυσικά έχει δεχθεί τους αναθεματισμούς και την ιερή αγανάκτηση (προπαντός αυτήν) όσων είναι σίγουροι ότι τα έχουν τετρακόσια. Κατά τη γνώμη μου πέφτουν έξω. Το θριαμβευτικό φινάλε του αρχίζει από αυτή την εποχή. Τώρα όπου οι ερευνητές [fακαλύπτουν τα πιο αναπάντεχα υποκατάστατα για το σώμα και εκμεταλλεύονται τους πιο αχνούς σωματικούς παλμούς.

Στο περιοδικό «Discovery» του περασμένου Σεπτεμβρίου περιγράφεται μια ηλεκτρονική μύτη με διακόπτες ελεγχόμενους από υπολογιστικό μηχάνημα που βρίσκει τις συγκεντρώσεις σε άρωμα, την ταχύτητα διάχυσης των οσμών, ποια είναι πρώτη και ποια δεύτερη, ενώ κάποτε θα ξεχωρίζει πολύ περισσότερα από όσα η δική μας μύτη.

Ο,τι έχει οσμή επάγει στους ειδικούς υποδοχείς του ανθρώπινου οργανισμού ηλεκτρικά σήματα και αυτά μεταδίδονται στον εγκέφαλο. Στην τεχνητή μύτη βασικό λειτουργικό ρόλο παίζουν αλυσίδες από πολυμερείς ουσίες. Εκεί κυκλοφορούν ηλεκτρόνια και μάλιστα διερχόμενα από αλυσίδα σε αλυσίδα εκεί όπου ακουμπούν η μία την άλλη. Οταν κάποια από τα μόρια που φέρουν την οσμή μπουν μέσα στο αισθητήριο αυτό της τεχνητής μύτης, οι αλυσίδες απομακρύνονται και ελαττώνεται αισθητά η κυκλοφορία των ηλεκτρονίων, άρα του ηλεκτρικού ρεύματος. Προσθέτοντας ένα μη αγώγιμο πολυμερές αλλάζει η απορρόφηση των μορίων και έτσι έχουμε διαφοροποίηση στο ρεύμα. Οι διαφορετικές τιμές τελικά οδηγούν σε έναν διαχωρισμό των διαφόρων οσμών.

Στο περιοδικό «Scientific American» του Οκτωβρίου υπάρχει ένα άλλο άρθρο για το πώς ηλεκτρικοί παλμοί από τα νεύρα και τους μυς μπορούν να ενεργούν και να κατευθύνουν ολόκληρα υπολογιστικά συγκροτήματα. Ακόμη και από τη διαφορά δυναμικού ανάμεσα στον κερατοειδή και στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, που κάνει το μάτι μας να λειτουργεί σαν μια μικρή μπαταρία, μπορούν να στέλλονται ηλεκτρικά σήματα, θυμίζοντάς μας και πάλι τις παραστάσεις του Stelarc που μεγεθύνει και χρησιμοποιεί οποιονδήποτε παλμό από το σώμα του προς τα διάφορα ηλεκτρικά όργανα ­ από τα μάτια ως την κοιλιά. Τελικά το εξηλεκτρισμένο και με μηχανικές προεκτάσεις λογιών λογιών σώμα που μας προτείνει, σκορπισμένο στους τέσσερις ανέμους, δεν είναι πια τόσο απόμακρο. Αλλο αν ακόμη δεν είναι τόσο συμπαθές.

One response

  1. Pingback: Το σώμα είναι ξεπερασμένο - Stelarc - The Body is Obsolete « La Ivolution

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s