"We don't see things as they are, we see them as we are" Anais Nin

1. Ladies of Silence: The Divas of the Third Reich – Zarah Leander

Zarah Leander 1907 – 1981

Το υποκατάστατο της Greta Garbo: η “Ναζί-Γκάρμπο”
Μια σουηδέζα εθνική σταρ των γερμανών.

Ηθοποιός και τραγουδίστρια

Γεννημένη στις 15-3-1907, στη Σουηδία, την ίδια χώρα απ’ όπου κατάγονταν και η Greta Garbo. Ενώ στην αρχή της καρίερας της δεν έτυχε της προσοχής και της συμπάθειας του καθεστώτος, ωστόσο στη συνέχεια, και με αφορμή τις επιτυχίες της και την δημοτικότητά της, τόσο στις γερμανόφωνες χώρες, όσο και στις σκανδιναβικές, ο Γκαίμπελς αναθεώρησε και κίνησε τον μηχανισμό της UFA, ώστε να προωθηθεί, όπως και έγινε, ως εθνική σταρ.

Το ξεκίνημα
Έζησε 2 χρόνια στην Riga, σπούδασε πιάνο, και έμαθε την πιο σημαντική γλώσσα της εποχής, τα γερμανικά, και άρχισε την καριέρα της ως performer σε παραστάσεις cabaret. Έως το 1936, οπότε και υπέγραψε το πρώτο της συμβόλαιο με την UFA, έγινε γνωστή κυρίως συμμετέχοντας κατ’ αρχάς ως ερασιτέχνης σε μια περιοδεία οπερέτας, στη Σουηδία, δίπλα στον performer και παραγωγό Ernst Rolf. Τραγούδησε το Falling in Love Again” της Marlene Dietrich, συμμετείχε σε 4 καμπαρέ της Στοκχόλμης, ηχογράφησε τα πρώτα της τραγούδια, πρωταγωνίστησε στην οπερέτα “The Merry Widow του Franz Lehar, ως Hanna Glavari. Ο δρόμος είχε ανοίξει: άρχισε να δέχεται σωρηδόν προτάσεις τόσο από Ευρώπη όσο και από Αμερική. Όμως, ανασταλτικός παράγοντας στάθηκε η επιθυμία της να παίρνει και τα 2 παιδιά της όπου πήγαινε, και έτσι, η πλησιέστερη χώρα για να κάνει καριέρα ήταν η Γερμανία και η Αυστρία. Στην Αυστρία, λοιπόν, πρωταγωνίστησε στο Axel an der Himmelstür, που ανέβηκε στη Βιέννη, και υπήρξε σταθμός στην εξέλιξή της. Επρόκειτο για μια παρωδία του Hollywood, όπως επίσης και της Dietrich, η οποία ήδη είχε εγκαταλείψει την Ευρώπη για το Holywood. Πρωταγωνίστησε επίσης, και στο Αυστριακό φιλμ “Premier”, στο οποίο υποδύονταν τον ρόλο μιας επιτυχημένης σταρ του cabaret.

Η Leander, θα πρέπει να πούμε, ότι ήταν ηθοποιός όσο και μια πολύ καλή τραγουδίστρια. Είχε μια εξαιρετική, βραχνή, φωνή, μεταξύ τενόρου και μέτζο σοπράνο (contralto voice), που την βοήθησε σε οτιδήποτε κι αν έκανε.

Η αναγνώριση και η προώθηση από τον Γκαίμπελς
Πλησιάζοντας προς την κεντρική Ευρώπη, ο Γκαίμπελς δεν μπόρεσε να αντισταθεί στην γοητεία της ανερχόμενης σταρ μα κυρίως στην ανάγκη του καθεστώτος για μια εθνική σταρ, ιδίως μετά την φυγή της Greta Garbo. Στην αρχή, ομολογουμένως, δεν την συμπαθούσε, ήταν μια σταρ Σουηδέζα. Όμως οι ανάγκες άλλαξαν και την οπτική του, και έτσι με εντολή του στην UFA, η Leander υπέγραψε συμβόλαιο συνεργασίας και όλα πήραν τον δρόμο τους. Παρόλο που ο Γκαίμπελς την χαρακτήρισε ως “Εχθρό της Γερμανίας”, πρωταγωνίστησε σε δέκα films της UFA, τα περισσότερα από τα οποία υπήρξαν μεγάλες επιτυχίες και συνέβαλλαν στη προπαγάνδα του καθεστώτος: η Leander έγινε η «εθνική σταρ» της Γερμανίας, αναγκαστικά, θα έλεγε κανείς… Σύντομα έγινε η πιο ακριβοπληρωμένη ηθοποιός της Γερμανίας. Ο Χίτλερ, το 1935, της χάρισε μια πολυτελέστατη MercedesBenz 500K, την οποία και δέχτηκε. Απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα και φωτογραφήθηκε για πάνω από 80 εξώφυλλα γερμανικών περιοδικών πριν από και κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου. Πολλές φορές της πρόσαψαν τον χαρακτηρισμό η «Ναζί Γκάρμπο».

Η Leander, κατά πολλούς, ενώ συνεργάστηκε με τους ναζί στις συγκεκριμένες ταινίες, απόφυγε να τους συναναστραφεί κοινωνικά, όπως έκαναν πολλές άλλες ηθοποιοί της εποχής της, και δεν συμμετείχε στις εκδηλώσεις τους. Φήμες την ήθελαν σαν κατάσκοπο των κομμουνιστών. Το 2004, ο Anthony Beevor, στο βιβλίο του «The Mystery of Olga Chekhova» γράφει ότι η Leander εργάστηκε για τις σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες στη διάρκεια του πολέμου, δίνοντας πληροφορίες για τη Ναζιστική Γερμανία στην «επαφή» της κατά τις επισκέψεις της στην πατρίδα της. Παρ’όλα αυτά, η Leander, δεν απόφυγε την απομόνωση των υπολοίπων ευρωπαίων και την οξεία κριτική από τους συμπατριώτες της.

Τα χαρακτηριστικά των ρόλων και των τραγουδιών της Leander.
Η Zarah έπαιζε έναν τυποποιημένο χαρακτήρα σαν ρόλο, σε όλα τα φιλμ που γύρισε στην Γερμανία, αυτό της femme fatale, μιας γυναίκας ανεξάρτητα σκεπτόμενης, όμορφης, παθιασμένης και με αυτοπεποίθηση, δηλαδή ένα μοντέλο γυναίκας όπως η ίδια στην προσωπική και επαγγελματική της ζωή…

Κατηγορήθηκε για το ότι τα γερμανικά φιλμ που γύριζε ήταν απλώς αφορμή για να ερμηνεύει τα τραγούδια του συνθέτη Ralph Benatsky. Τα τραγούδια της χαρακτηρίζονταν τα περισσότερα από μια μελαγχολική διάθεση, και άλλα είχαν επιπόλαιο στίχο.

Στο μέσον του πολέμου η Zarah ηχογράφησε τις 2 μεγαλύτερες επιτυχίες της καριέρας της: η μία ήταν το “Davon geht dei Welt nicht unter” (“Αυτό δεν είναι το τέλος του κόσμου”) και η άλλη ήταν το Ich weiss, es wird einmal ein Wunder geschehn(“Το ξέρω ότι κάποια μέρα ένα θαύμα θα συμβεί”).

Αυτά τα 2 τραγούδια συχνά περιλαμβάνονται στα σύγχρονα ντοκιμαντέρ σαν εμφανή παραδείγματα της επιρροής της ναζιστικής προπαγάνδας στην εργασία. Η Nina Hagen, το 1983, ηχογράφησε το τραγούδι “Zarah”, σαν φόρο τιμής στην Leander.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου η Leander δεν εγκατέλειψε την Γερμανία, παρ΄ όλο που ως υπήκοος Σουηδίας, μιας ουδέτερης χώρας, μπορούσε να το κάνει ανά πάσα στιγμή. Το έκανε όμως το 1943, μετά την καταστροφή από αεροπορικό βομβαρδισμό της κατοικίας της στην πολυτελή συνοικία στο Grunenwald, και έπειτα από τις αφόρητες πιέσεις του καθεστώτος για να πάρει την γερμανική υπηκοότητα. Το τελευταίο φιλμ με την UFA ήταν το Damalsγυρισμένο το 1942. Το επόμενο της φιλμ θα καθυστερούσε 8 ολόκληρα χρόνια…

Μετά τον πόλεμο
Μετά τον πόλεμο είχε να αντιμετωπίσει την δυσαρέσκεια των Σουηδών, που την κατηγορούσαν για την συνεργασία της με τους Ναζί. Η Leander αθωώθηκε από το δικαστήριο και η ίδια πάντα προέτασσε πως η συμπεριφορά της υπήρξε απολιτίκ και ότι δεν ενεπλάκη στα πολιτικά πράγματα, με οποιονδήποτε τρόπο. Χαρακτήριζε τον εαυτό της ως πολιτικά ανόητη, και με έμφαση έλεγε ότι υπήρξε μια ηθοποιός και τραγουδίστρια που διασκέδαζε ένα ενθουσιώδες κοινό σε δύσκολα χρόνια.

Σταδιακά άρχισε να εμφανίζεται στη σουηδική σκηνή παίρνοντας μέρος σε πολλά φιλμ και σόου.

Ξαναγύρισε στην Γερμανία και Αυστρία για περιοδεία δίνοντας συναυλίες, ηχογραφώντας νέα τραγούδια και παίζοντας σε διάφορα μιούζικαλ. Ο κόσμος την θυμόταν, στην πραγματικότητα, ποτέ δεν ξέχασε την «εθνική» του σταρ.

Έπειτα, έκανε περιοδεία στην Ευρώπη τραγουδώντας στα καμπαρέ και σε αρκετά καλά κέντρα και υπήρξε πρωταγωνίστρια σε μερικά φίλμ. Η Leander, όμως, ποτέ δεν μπόρεσε να φτάσει την επιτυχία και την δημοτικότητα των προηγούμενων ετών.

Στην Ελλάδα η Leander, αν δεν κάνουμε λάθος, ήρθε τουλάχιστον 2 φορές, την πρώτη φορά στην Θεσσαλονίκη, το 1951, και αργότερα στην Αθήνα, όπου και τραγούδησε το “Γειά σου, φεύγω σημερα μακριά σου” – 1950 – (valse lente) του Χρήστου Χαιρόπουλου.

Έκανε 3 γάμους και απέκτησε 2 παιδιά από τον πρώτο.

Πέθανε στις 23 Ιουνίου του 1981 (δύο χρόνια μετά την συνταξιοδότησή της), στην Στοκχόλμη, από καρδιακή προσβολή.

Το 2003, στην ιδιαίτερη πατρίδα της, στη πόλη Karlstad, φιλοτεχνήθηκε και αναρτήθηκε προτομή της μπροστά από την Opera house of Värmland, εκεί όπου η Zarah Leander ξεκίνησε την καριέρα της…

Πηγές:

1. Deutsches Historisches Museum: Biographie – Zarah Leander – schauspielerin, sängerin – 1907 – 1981
http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/LeanderZarah/

2. Wikipedia: Zarah Leander
http
://en.wikipedia.org/wiki/Zarah_Leander

3. «Ο μύθος και ο θρύλος της Zarah Leander – το αρχείο της Z. L
http://www.zarah-leander.de/

4. Κινηματογραφικά Τετράδια – τεύχη 27 – 28, «Οι ντίβες του Γ’ Ραίχ», του Κωνσταντίνου Τομανά, 1987

5. The Swedish public service broadcaster Sveriges Television (SVT):
«Zarah Leandern talking about her German film years»
http://svt.se/svt/road/Classic/shared/mediacenter/index.jsp?d=57449&a=690575

6. The Internet Movie Data Base «Zarah Leandern»
http://www.imdb.com/name/nm0495136/

7. Antony Beevor: “The Mystery of Olga Chekhova – Reviews»
http://www.antonybeevor.com/olga/index.htm

8. Antony Beevor: “Το Μυστήριο της Όλγας Τσέχοβα – Ήταν κατάσκοπος η αγαπημένη ηθοποιός του Χίτλερ;”, εκδόσεις ΓΚΟΒΟΣΤΗ, 2005

9. University of California, Santa Barbara – Department of History: “Zarah Leander – The Diva of the    Third Reich”
http://www.history.ucsb.edu/faculty/marcuse/classes/33d/projects/naziwomen/zarah.htm

—————————————————-

posted by worldcity

worldcity_wordpress@yahoo.com

https://worldcity.wordpress.com/

Σεπτέμβριος 2008

—————————————————-

Το παρών κείμενο αποτελεί το πρώτο μέρος της σειράς: ” Ladies of Silence: The Divas of the Third  Reich “

—————————————————-

upcoming post:

2. “Ladies of Silence: The Divas of the Third Reich – Lilian Harvey”

—————————————————-

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s