"We don't see things as they are, we see them as we are" Anais Nin

ΑΝΑΤΟΛΙ ΒΑΣΙΛΙΕΦ – Η «ΑΝΕΙΠΩΤΗ» ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΗΔΕΙΑΣ

Η «ΑΝΕΙΠΩΤΗ» ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΗΔΕΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΟ ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ΠΑΤΡΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

πηγή “Ως3” – Μηνιαίο Περιοδικό Πολιτισμού

http://www.os3.gr/index.htm

————————-

το κείμενο αναδημοσιεύεται στο “LA IVOLUTION” έπειτα απο έγκριση της συντακτικής ομάδας του περιοδικού “Ως3”

————————-

«Όταν μιλάμε για μια παράσταση αρχαίου δράματος το πιο δυνατό πράγμα είναι ο σεβασμός προς το κείμενο, να μη το γελοιοποιείς. Στη δική μας περίπτωση η προσέγγιση έχει γίνει με απόλυτο σεβασμό σε αυτό».

Αν ένας αγώνας λόγων, μπορεί να ειπωθεί χωρίς τη στεροτυπική εκφορά του λόγου και του συναισθήματος, μεταβάλλοντας τη ρητορική τεχνοτροπία σε μια «αρένα» ήχου και κινήσεων επί σκηνής, αν η λέξη «εκδίκηση» μπορεί να αντικατασταθεί από τη λέξη «θυσία», τότε δε μιλάμε για τη «Μήδεια» του Ευριπίδη αλλά για τη «Μήδεια» του Ανατόλι Βασίλιεφ.
Ερώτημα πρώτον: Η φύση της προδομένης βάρβαρης φαρμακίδας, που σκοτώνει τα παιδιά της, αντιβαίνοντας ουσιαστικά τις ηροδότειες επιταγές για το ομόαιμον καταγγέλοντας ταυτόχρονα την ανδρική απιστία και την απαξίωση του γυναικείου φύλου. Αλήθεια τι μπορεί να είναι; «Αθλιότατον φυτόν»; «Η πρώτη απάντηση που έρχεται στο νου είναι, εκδίκηση» λέει η Βαλερί Ντρεβίλ που ερμήνευσε τη μυλλερική ηρωίδα. Ο Βασίλιεφ αντικαθιστά τη λέξη «εκδίκηση» με τη λέξη «θυσία».
Ερώτημα δεύτερο: Πως θα ειπωθεί ένα ποιητικό κείμενο, χωρίς τη στερεότυπη έκφραση του λόγου και του συναισθήματος;
Η παρθενική προσέγγιση του αρχαίου κειμένου, της «Μήδειας» του Ευριπίδη (431 π.Χ.) από τον Ανατόλι Βασίλιεφ, έναν από τους σημαντικότερους ανθρώπους του ευρωπαικού θεάτρου, αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον το δεκαπενταύγουστο. Προπομπός για τη συμπαραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας και του Ελληνικού Φεστιβάλ, μπορεί να θεωρηθεί η σκηνοθεσία του έργου «Μήδειας υλικό» του Χάινερ Μύλλερ από το Βασίλιεφ.

Ο σκηνοθέτης, παιδαγωγός και ερευνητής δούλεψε διεξοδικά με τους ηθοποιούς τους «Διαλόγους» του Πλάτωνα, προτού ξεκινήσει την επεξεργασία και προσέγγιση του μοναδικού σωζόμενου έργου από την τετραλογία («Μήδεια», «Φιλοκτήτης», «Δίκτυς» και το σατυρικό δράμα «Θερισταί») του Ευριπίδη.
Ο σημαντικός Ρώσος θεατράνθρωπος -το 1990 μοιράστηκε μαζί με τον Τζόρτζιο Στρέλερ το Ευρωπαϊκό Βραβείο Σκηνοθεσίας- με επιρροές από τη σχολή Στανισλάφσκι, τον ιταλικό κινηματογράφο του Βισκόντι και του Παζολίνι, αλλά και το γαλλικό του Τριφό και του Γκοντάρ, συμμετέχει από το ’94 στις Συναντήσεις Αρχαίου Δράματος στους Δελφούς οργανώνοντας εργαστήρια και παρουσιάζοντας παραστάσεις, όπως η «Πολιτεία» και το «Συμπόσιο» του Πλάτωνα ή η «Ιλιάδα» του Ομήρου.
Ο Βασίλιεφ επιστρέφει σήμερα με μια μετανεωτερική «Μήδεια» καθώς θα παρουσιάσει μια εξ’ολοκλήρου προσωπική του οπτική πάνω στο έργο. Στη νέα «ανάγνωση» του κειμένου, βασικοί συντελεστές θα είναι η τεράστια κατακόκκινη αρένα που θα στηθεί στη σκηνή και πάνω στην οποία θα «ενορχηστρωθούν» τα έργα της τραγικής ηρωίδας καθώς και η «τρίπτυχη» προσωπικότητα του αγγελιαφόρου -ο Βασίλιεφ σπάει σε τρία κομμάτια το ρόλο, τον οποίο θα ερμηνεύσουν τρία διαφορετικά πρόσωπα, σε τρεις διαφορετικές γλώσσες-.
Το δυναμικό ρόλο της απατημένης μάγισσας-φόνισσας θα ερμηνεύσει η Λυδία Κονιόρδου, καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, ενώ τον κεντρικό ανδρικό ρόλο, αυτόν του Ιάσονα ο ηθοποιός Νίκος Ψαρράς.
Συνολικά, έχουν προγραμματιστεί 20 παραστάσεις για τη «Μήδεια» με κορυφαίες αυτές στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, στις 15 και 16 Αυγούστου. Η παράσταση αναμένεται να κάνει πρεμιέρα μια εβδομάδα πριν, στις 8 Αυγούστου, στο θέατρο της Δωδώνης ενώ στη συνέχεια θα ταξιδέψει στην Ελλάδα με σημαντικότερους σταθμούς την Πάτρα (3, 4 και 5/9), τη Θεσαλονίκη (8&9/9) το Ηρώδειο (13,14/9) και το Αττικό Άλσος (17/9). (H προπώληση των εισιτηρίων αρχίζει στις 25 Ιουλίου).

Ο πρωταγωνιστής της «Μήδειας», Νίκος Ψαρράς μιλά στο «Ως3» για το ρόλο του Ιάσονα και δηλώνει ήδη ωριμότερος από τη συνεργασία του με τον Ανατόλι Βασίλιεφ.

Υποδύεστε τον Ιάσονα στη «Μήδεια». Ποιο είναι πιστεύετε το καινοτόμο στοιχείο της παράστασης;
Ο Βασίλιεφ είναι ένας σκηνοθέτης που ασχολείται με τη δυτική μέθοδο. Έχει άποψη, και το κυριότερο, γνώση, για το πως παίζεται το ποιητικό θέατρο. Και στην προκειμένη περίπτωση η «Μήδεια» είναι ποιητικό θέατρο. Ξεκινήσαμε τις πρόβες για την παράσταση από το τέλος Φεβρουαρίου. Κατά τη διάρκεια αυτών των μηνών όλη η ομάδα δούλεψε έχοντας ως κεντρικό στόχο ένα πράγμα: Να κατανοήσουμε την οπτική του Βασίλιεφ για το έργο. Πραγματικά, κάθε μέρα η πρόβα ήταν και μια έκπληξη για μένα. Ο Βασίλιεφ είναι ένας διορατικός άνθρωπος που όχι μόνο μας καθοδήγησε αλλά μας άνοιξε νέους ορίζοντες. Μας δίδαξε πράγματα, τα οποία ούτε μπορούσαμε να διανοηθούμε, συνεχώς μας άφηνε με το στόμα ανοικτό. Το πιο σημαντικό όμως είναι η προσέγγισή του. Νοιάζεται για το πως σκέπτεται και συμπεριφέρεται ο «Νίκος» για να προσεγγίσει τον «Ιάσονα», είναι πολύ σημαντικό αυτό. Θα έλεγα λοιπόν ότι το στοιχείο που διαφοροποιεί την παράσταση είναι η προσωπική, ιδιαίτερη ματιά του σκηνοθέτη.

Τι ήταν αυτό που σας έκανε να πείτε «ναι» στο ρόλο;
Κοιτάξτε, με την πορεία που έχει πάρει η δουλειά μου τα τελευταία χρόνια, αργά ή γρήγορα θα έπαιζα τον Ιάσονα κάποια στιγμή. Πάντα πίστευα ότι είναι ένας ρόλος δύσκολος. Εκ πρώτης όψεως δείχνει επιπόλαιος. Τώρα βέβαια οι συνθήκες ήταν ιδανικές. Η αλήθεια είναι ότι το πρώτο δέλεαρ ήταν ο Βασίλιεφ. Επιπλέον, η Λυδία Κονιόρδου είναι μια σπουδαία ηθοποιός με μεγάλη εμπειρία στο αρχαίο δράμα, πήρα πολλά πράγματα από εκείνη.

Ποιο είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται και ενεργεί ο ήρωας;
Δουλεύοντας το ρόλο, ανακαλύπτεις το δίκιο και του Ιάσονα και της Μήδειας. Ο καθένας έχει το δικό του μερίδιο ευθύνης και το δικό του δίκιο για διαφορετικούς λόγους. Σε αυτό βέβαια συνέβαλλε ο Βασίλιεφ. Δεν ξέρω πως το κάνει αλλά είναι εντυπωσιακό. Σε κάνει να δεις το δίκιο του ρόλου, ξεδιπλώνει όλες τις πτυχές του, έτσι ώστε όλα να είναι δικαιολογημένα. Ο Ιάσονας ήταν πολύ σίγουρος ότι αυτό έπρεπε να κάνει, ενεργούσε για το καλό του βασιλείου. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι δεν ήταν αυτός που διωκόταν. αλλά η Μήδεια, που στράφηκε εναντίον του βασιλείου. Και όταν εναντιώνεσαι σε αυτό, τότε τα πράγματα γίνονται επικίνδυνα.

Μια σύγχρονη ματιά σε ένα κείμενο του 431π.Χ. μπορεί να αποβεί μοιραία;
Τα αρχαία κείμενα αν μη τι άλλο έχουν αποδείξει την αντοχή τους στο πέρασμα του χρόνου. Προσωπικά είμαι κατά των νεωτερισμών χωρίς βάθος και ουσία. Αυτό που συχνά συζητάμε με συναδέλφους είναι ότι βαρεθήκαμε να βλέπουμε «δήθεν» ανεβάσματα αρχαίων παραστάσεων με νεωτεριστική οπτική. Όταν μιλάμε για μια παράσταση αρχαίου δράματος το πιο δυνατό πράγμα είναι ο σεβασμός προς το κείμενο, να μη το γελοιοποιείς. Στη δική μας περίπτωση η προσέγγιση έχει γίνει με απόλυτο σεβασμό σε αυτό. Πιστεύω ότι η παράσταση που θα δείτε το καλοκαίρι υποδεικνύει πως πρέπει να παίζεται το αρχαίο δράμα εν έτει 2008 χωρίς όμως να είναι επί τούτου νεωτερισμός. Ελπίζω να την απολαύσετε.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Μετάφραση: Εύη Μπαστιά
Σκηνοθεσία: Ανατόλι Βασίλιεφ
Σκηνικά: Διονύσης Φωτόπουλος
Κοστούμια – Τσάμπα Αντάλ
Σύνθεση – μουσική επιμέλεια – Τάκης Φαραζής
Χορογράφος – Τσάμπα Χόρβατ

ΔΙΑΝΟΜΗ ΡΟΛΩΝ: Λυδία Κονιόρδου (Μήδεια), Αγλαία Παππά (τροφός, άγγελος), Νίκος Ψαρράς (Ιάσων), Νίκος Καραθάνος (Αιγεύς), Δημήτρης Κανέλλος (παιδαγωγός), Γιώργος Γάλλος (Κρέων), Λεονάρδος Μπατής (κορυφαίος) και Μαρία Δερεμπέ (Παιδί Ι).
ΧΟΡΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ: Αλεξία Καλτσίκη, Μαριάννα Δημητρίου, Τζίνα Θλιβερή, Πηνελόπη Σεργουνιώτη, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Κόρα Καρβούνη, Ειρήνη Τζανετουλάκου, Έρρικα Μπίγου, Γιώτα Μηλίτση, Μαρία Μάχου, Φωτεινή Τιμοθέου, Δήμητρα Σιγάλα, Σεβίλλη Παντελίδου, Στέλλα Χριστοδουλοπούλου, Ζαχαρούλα Κληματσάκη, Ρένα Κυπριώτη, Νάντια Σπηλιωτοπούλου, Βιβή Κατσανη και Μαρία Φράγκου.
ΜΟΥΣΙΚΟΙ, ΣΟΛΙΣΤΕΣ ΧΟΡΕΥΤΕΣ: Στέλιος Ξανθουδάκης, Βασίλης Κουκαλάνι, Θοδωρής Ευστρατιάδης, Μάριος Ντερντές, Άγγελος Τριανταφύλλου, Δαβίδ Μαλτέζε, Παντελής Παπαδόπουλος, Όθων Μεταξάς, Παύλος Σταυρόπουλος, Χρήστος Λάβνος και Στέργιος Ιωάννου.

———————————-

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s